last update
16.07.2005

Home
Aris Belouxiotis
Arthrografia 2005
Aristoteleio
Kontarinis - USA
Kritikes gia Filous
Logotexnia filon
Arxeio Titlon
Arthrografia 2004
EELSPH-
Biblia
Vaios
Diethni Themata
Restaurant Apollon
Fotos
Cadolzburg
Logotexnia
Kultur
Diaspora
ELLHNES
Links

Website desinged by

Hristos Fasoulas

e-mail

Τι πιο ωραίο είναι

 

Τι πιο ωραίο είναι
να είσαι αυτό που είσαι.
Καβαλάρης στο άλογό σου να σταματάς
όπου θέλεις και να κάνεις ότι θέλεις. Κάποιες φορές
τα καταφέρνεις κάποιες όχι. Και η κούραση είναι πιο γρήγορη
απ' τη ζωή και δύσκολη εκτός και αν την ..υποτάξεις σαν ερωμένη,
την κερδίσεις και πλαγιάζεις μαζί της. Τότε μπορεί, λέω μπορεί, να ακούσεις
τη φωνή της, φωνή που μοιάζει σαν απόηχο που αφήνει ένας άδειος κουβάς
που πέφτει σε ξερό μαγγανοπήγαδο... κι εσύ επιμένεις, επιμένεις μέχρι που
κάνεις το πηγάδι και δακρύζει κι ο κουβάς να ανεβοκατεβαίνει και να ποτίζει
γύρα του τις ξέρες... Τότε επανέρχεται η φωνή στα φυσιολογικά της επίπεδα,
φωνή που μοιάζει σαν τη δική σου και σε κρατά δέσμιο...
Πολλές οι ξέρες,
πού να τις αντέξεις...

Του Βάιου Φασούλα

 

Σχόλια - κριτικές γύρω από το μυθιστόρημα του Βάιου Φασούλα

«ΣτΆ αχνάρια της ζωής»

 

 

 «ΣΆ ΕΝΑΝ ΑΓΩΝΙΣΤΗ ΤΟΥ ΚΑΙΡΟΥ ΜΑΣ»

 

«Στης Πίνδου τις βουνοκορφές, στου Κόζιακα τα ελάτια

Ευρέθηκα μια φορά την ¶νοιξη, το Μάη

Και βρίσκω αετό καθότανε στο πιο ψηλό κλωνάρι

Γιατί αετέ μου δεν πετάς, γιατί δεν καμαρώνεις;

κι είναι ημέρα του Μαγιού και συ συλλογισμένος;

¶νθρωπε αν θέλεις να σου πω, κάτσε και άκουσέ με

ένας λεβέντης έφυγε πριν χρόνια, Γερμανία

ήτανε νιος, κι έμεινε νιος αυτό θα σ' μολογήσω

Βάγιος Φασούλας τ' όνομα από το Γοργογύρι

Βρήκε βουνά εμπόδια, ξένους λαούς, συνήθειες

έπεφτε κάτω, μάτωνε, μα η ψυχή απάνω

Ωσάν αγέρας χύθηκε μεςΆ στης ζωής τα χνάρια

έκατσε τούτη η λεβεντιά, τούτο το παλικάρι

Κι έδωσε πάνω στο χαρτί, με πένα, καλαμάρι

Καημούς δικούς του, τσΆ εργατιάς, της έρημης πατρίδας

ΟπΆ ήτανε τότες παλιά οι άνθρωποι ενωμένοι

Με βάσανα και με χαρές μεσΆ του χωριού τη ζήση

Να ξεπηδούν απΆ το χαρτί και τούτα τα βιβλία

Παλιές μορφές, και θύμησες, όλα τα μεγαλεία

Πως βγαίνει ο Χρήστος στα βουνά  ο πρώτος καπετάνιος

Η Ρήνα με τη ρόκα της, και η κυρά-Ευγενία

Κάτω από βρύσες γάργαρες πλατανοστολισμένες

ΝΆ ακούς τραγούδια της χαράς μεσΆ τα παλιά τα γλέντια

Γρηγόρης ο χορευταράς πρώτος στη γύρα ναΆ ναι

Όμως πια τώρα σταματώ, κατάλαβε το λόγο

Μα μάθε ακόμα τούτο δω, και βαλΆ το στο μυαλό σου

Οι αετοί πετούν ψηλά, μα πάλι κάτω πέφτουν

Ο άνθρωπος που δεν ξεχνά, ξέρει να συλλογάται,

είναι βαθιά ελεύθερος, για πάντα θΆ ανεβαίνει...»

     

(Απόσπασμα πολιτιστικής εκδήλωσης του Β. Φ. στη Νυρεμβέργη από τον καθηγητή

Γιώργο Πλακιά, Νυρεμβέργη 03/12/97).

 

 

 

 

ΤΑ ΤΡΙΚΑΛΑ ΕΓΙΝΑΝ ΓΝΩΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΑΠΆ ΤΟΥΣ ΠΕΝΤΕ ΕΠΟΝΙΤΕΣ

Όταν η παγκόσμια κοινότητα, θα λέει Τρίκαλα, θα εννοεί τους πέντε ΕΠΟΝίτες!

                                                                                                                           Αντώνης Πρεκατές     

 

 Ο Αισχύλος, όπως λεει ο λαϊκός μας ποιητής Κώστας Βάρναλης ένας απΆ τους αντρειωμένους αγωνιστάδες της αθηναϊκής ελευθερίας, πριν κλείσει τα μάτια του, σύνθεσε, ο ίδιος το επιτύμβιο επίγραμμά του που οι δυο τελευταίοι στίχοι έλεγαν:

«αλκήν δΆ ευδόκιμον Μαραθώνιον άλσος αν είποι και βαθυχαιτήσεις Μήδος επιστάμενος»

Δηλαδή «για την ηθική, τιμημένη ανδρεία του μπορεί να μιλήσει το άλσος του Μαραθώνα και ο πέρσης με την πυκνή χαίτη»

 Ο τραγικός Αισχύλος σημειώνει το όνομά του, χωρίς την αριστοκρατική καταγωγή του, χωρίς τίτλους ευγενών βασιλιάδων, χωρίς νΆ αναφέρει το ιερατικό του αξίωμα. Το μόνο που τον συγκινεί είναι η αντίσταση κατά των βαρβάρων κατακτητών. Είχε πολεμήσει με τέτοιο πάθος για τα ιδανικά και τις ανθρώπινες αξίες (τιμής, αξιοπρέπειας, ελευθερίας, δημοκρατίας, ανεξαρτησίας, που τον έβγαλαν απΆ τη μάχη σηκωτό).    

 Το παράδειγμα της ηθικής γενναιότητας των προγόνων όπως αυτό του Αισχύλου, ακολούθησαν κι άλλοι πολλοί μεταγενέστεροι και στην Ιστορική Ελλάδα και σε όλη την οικουμένη.

 «Τοις σκήνων ρήμασι πειθόμενοι» ήταν και οι πέντε ΕΠΟΝίτες που πήραν ενεργό μέρος στην εποποιία της Εθνικής Αντίστασης κατά της φασιστικής Γερμανίας και Ιταλίας, του βιασμού του λαού μας και όλων των φυλών.

 Οι τυραννοκτόνοι όλου του κόσμου, βρίσκουν έκφραση στα πέντε παλικάρια της Τρικαλινής Γης. Τυραννοκτόνοι, φασιστοκτόνοι ήταν οι πέντε ήρωες ΕΠΟΝΙΤΕΣ. Κι όπως λέει ο Θουκυδίδης: «και το εύδαιμον το ελεύθερον, το δΆ ελεύθερον το εύψυχον κρίναντες¥ Δεν δείλιασαν μπροστά στο φασισμό γιατί έκρινα, πίστεψαν ότι η ευτυχία σημαίνει ελευθερία και ελευθερία ηθική γενναιότητα. Λεβεντιά. 

 Τα Τρίκαλα, είναι ΧΡΕΟΣ και τίτλος τιμής σε μας τους μεταγενέστερους συμπολίτες και πατριώτες, να τα κάνουμε γνωστά στην παγκόσμια κοινότητα για τους πέντε (5) ΕΠΟΝΙΤΕΣ ΜΑΣ. Τρίκαλα και Ε.Π.Ο.Ν. είναι ταυτισμένες έννοιες.

 Είναι εθνική καταισχύνη που οι πέντε ήρωες αντιφασίστες, οι πέντε (5) Επονίτες (και γενικά η Ε.Π.Ο.Ν.) δεν πέρασαν στα σχολεία, για να εμπνέονται τα ελληνόπουλα και να αισθάνονται ΥΠΕΡΗΦΑΝΑ      

Τρίκαλα Ιούνης 1999 - Αντώνης Πρεκατές - Φιλόλογος 

 

 

ΣΤΆ ΑΧΝΑΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ - - - ΜΕΡΟΣ Β¥

 

«Ποιος όμως ήταν εκείνος που έπρεπε να οδηγήσει και τούτα τα παιδιά στΆ αχνάρια της ζωής;»

Ύστερα από τόσα χρόνια, μπορούμε να πούμε ότι σήμερα ο Βάιος Φασούλας σΆ αυτό το έργο του αποκρυσταλλώνει επιτέλους το ερώτημα που τον βασάνιζε για χρόνια. Παίρνει άραγε απάντηση;

Ο Βάιος Φασούλας για όσους γνωρίζουν συνολικά το έργο του, έχει την τάση να δίνει μηνύματα πιο πλατιά απΆ ότι ο ίδιος φαντάζεται, και είναι ένας σύγχρονος Οδυσσέας που ψάχνει απεγνωσμένα την Ιθάκη του, μόνο που ευτύχησε αλλά και συγχρόνως ατύχησε να έχει δύο πολύ σημαντικούς σταθμούς στη ζωή του:

Το ξεκίνημά του, που σημαδεύτηκε από τις χειρότερες συγκυρίες: κατοχή ¥τραγωδίες.

Τη σημερινή παγκόσμια κατάσταση πραγμάτων που τη χαρακτηρίζει (για όλους μας φυσικά) η πιο αντιφατική καμπή του αιώνα μας σε όλους του τομείς του κοινωνικού γίγνεσθαι.

Το πρώτο σημείο συντέλεσε στο να έχουμε σήμερα έναν άνθρωπο ανήσυχο, ζωντανό και αγωνιστή, ενώ το δεύτερο στο να τροφοδοτεί διαρκώς τη διάνοιά του με νέα ερεθίσματα και να τον αναγάγει σε «επιστήμονα χωρίς πτυχία».

Στο έργο του «ΣτΆ αχνάρια της ζωής - μέρος 2ο» πραγματοποιεί μια επιστροφή, είναι μια παλιά του υπόσχεση η οποία επισφραγίζεται με τη  φράση:¥όμως αυτή τη φορά θα τελειώσω», διαισθάνεται ότι ίσως μας βασανίζει με τα παλιά, ότι η νέα γενιά πρέπει να βαδίσει τον δικό της δρόμο, αλλά για να το κάνει επιτυχώς, πρέπει η ιστορία των πατεράδων της να διδαχτεί, και να διδαχτεί πραγματικά, αυθεντικά, ώστε να μπορέσουν τα παιδιά μας να ΓΝΩΡΙΣΟΥΝ και όχι να ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΘΟΥΝ.

Ο βασικός  ήρωας του έργου αναφωνεί: «Τι να σας πω!  Είναι φορές που οι άνθρωποι δεν μπορούν να πουν με το στόμα τους αυτό που νιώθουν. Μέσα μου γεννιούνται πολλά πράγματα καινούρια και πολλά παλιά πεθαίνουν....» Μέσα σε λίγες αράδες συμπυκνώνεται όλο το μήνυμα που πρέπει να περάσει στον αναγνώστη, το πέρασμα σε καινούργια τάξη πραγμάτων, εκεί όπου το παλιό και άχρηστο πρέπει να αποβάλλεται από τη σκέψη μας, ενώ να έρχεται το νέο και προοδευτικό να παίρνει τη θέση του. Ο ήρωας του έργου δοκιμάζεται στα χρόνια της δικτατορίας του 1967και μέσα στη φωλιά του φιδιού: τις Ένοπλες Δυνάμεις. Δυστυχώς ο στρατός (όχι στο σύνολό του) αποτέλεσε πάλι το βασικό προπύργιο αναχρονιστικών - σκοταδιστικών ενεργειών κατά των λαϊκών συμφερόντων με την υποστήριξη φυσικά των ξένων. Οι νέοι της εποχής εκείνης, προερχόμενοι από το μεγάλο δράμα του εμφυλίου, αλλά και της γερμανικής κατοχής, με ανεπούλωτες ακόμα τις πληγές της μεγάλης καταστροφής του μικρασιατικού Ελληνισμού, προσπαθούν να καταλάβουν τι ακριβώς σημαίνουν όλα αυτά. Ένα μεγάλο μέρος του έργου αφιερώνεται στη γνήσια προσωπική εμπειρία του συγγραφέα μέσα σΆ εκείνες τις στιγμές, με καυτό πραγματικά τρόπο και με γλώσσα που άλλοτε σε κάνει να κλαις και άλλοτε να γελάς, όταν σατιρίζει την ελαφρότητα και την κενότητα των ιδεολογιών εκείνων των εποχών¥του μόνιμου ανθυπολοχαγού, ο οποίος στεκόταν κυριολεκτικά σαν  κλαρίνο με τέτοια έπαρση και αφοσίωση μέχρι ξεσηκώματος όχι μόνο της τρίχας αλλά και της υπόδουλης ψυχής του από την τυφλή υποταγή στον εθνικό πατριωτισμό...» και αποτελεί κατά την προσωπική άποψη του γράφοντος, σημαντικό κομμάτι-πηγή της νεώτερης Ελληνικής ιστορίας, διότι  τολμά

 Ένα αδιάκοπο κυνηγητό είναι η ζωή μας, προσπαθεί να μας πει ο συγγραφέας, μέσα από την παράθεση των καθημερινών λεπτομερειών που τόσες χιλιάδες ανθρώπων ζούσαν καθημερινά εκείνα τα χρόνια. Και το δράμα πολλών από αυτών είναι τις περισσότερες φορές ότι κάποιος συγγενής τους, τις περισσότερες φορές μακρινός εξάδελφος, ήταν στο αντάρτικο! Φοβάται ο ήρωας του έργου, φοβάται ακόμα και,...ναι στΆ αλήθεια ένα... λουλούδι ! Είναι κάποιες σκιές που τον κυνηγούν και μια από αυτές είναι ένα αθώο λουλούδι στα χέρια ενός κοριτσιού που του το προσφέρει!

Στο τέλος το δέχεται βέβαια, και αυτό περνά στον αναγνώστη το μήνυμα: θα καταστραφεί αυτό το σύστημα πραγμάτων, αργά ή γρήγορα. Ο καθένας με λίγη καλή θέληση αναγνωρίζει στη σημερινή πραγματικότητα, ότι το μόνο που άλλαξε είναι οι ρόλοι του επιλοχία ή του μόνιμου υπολοχαγού απέναντι στις εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων όλου του κόσμου, έτσι το παραπάνω  μήνυμα είναι διαχρονικό.

Το ομορφότερο δώρο όμως, μας το επιφυλάσσουν οι φυλακισμένοι και εξορισμένοι των χρόνων εκείνων, όπου μέσα στις ανείπωτες και ακατανόητες για τα σημερινά δεδομένα συνθήκες, γράφουν ποιήματα-τραγούδια αισιοδοξίας στους τοίχους των φυλακών τους ή και σε επιστολές μεταξύ τους. Από πραγματικές τέτοιες αράδες λοιπόν, γραμμένες σε κάποιο γράμμα διαβάζουμε:

«και σεις μπουντρούμια σκοτεινά

που μέσα ήλιους κείτε

θα λιώσουνε τα σίδερα

και σεις θα φωτιστείτε...!»

Η καλύτερη δυνατή απολογία ενός κόσμου, ενός κόσμου που  έρχεται!

Είναι η απάντηση που πήρε ο Βάιος, αλλά και όλοι μας στην αναζήτηση, για να βρούμε τα χνάρια μας στη ζωή.

Πλακιάς Γεώργιος - Καθηγητής
Νυρεμβέργη 01.05.1999

 

 

 

ΣΤΆ ΑΧΝΑΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

 

(Μυθιστόρημα που αφιερώνεται στη μνήμη των πέντε απαγχονισμένων ΕΠΟΝΙΤΩΝ  απΆ τους γερμανούς στα Τρίκαλα το 1941, στις οικογένειές τους και σε όλους τους αγωνιστές της Λευτεριάς)

 

 Ο Βάιος Φασούλας δεν έχει να επιδείξει ούτε πτυχία λαμπερά ούτε βραβεία ηχηρά και σημαδεμένα, με μέσο και υψηλές γνωριμίες, μέσω κολλητών και της καθεστηκυίας τάξης αξιωματούχων. Δεν έχει βγει από γραφεία κεκλεισμένων τειχών και δεν τα βλέπει τα πράγματα μέσα απΆ το καβούκι, έξω και μακριά απΆ τον κόσμο, της ζωής και του θανάτου προβλήματα. Δεν είναι ψυχρός παρατηρητής των πάσης φύσης πραγμάτων ούτε «τυφλός τα τΆ ώτα, τον τε νουν τα τΆ όμματα» όπως συμβαίνει με πλήθος κόσμου αλλοτριωμένου.           

 Ο Βάιος Φασούλας έχει μια σπάνια για την εποχή μας ανθρώπινη ευαισθησία. Κι αυτήν την ευαισθησία θέλει να την εκφράσει και την εκφράζει και μέσω της τέχνης. Πέρα απΆ την αρθρογραφία και την πολυσχιδή (πολιτική, κοινωνική, πολιτιστική και εθνική δράση). Πνεύμα ανήσυχο αισθάνεται την ανάγκη να «βάλει τις φωνές», να χτυπήσει όλες τις καμπάνες για να ξυπνήσουν οι άνθρωποι. ΓιΆ αυτό κάνε τα πάθια του ποίηση και πεζογραφία, γιΆ αυτό ζωντανεύει μέσα απΆ τη λογοτεχνία την ιστορία και τους μικρούς και μεγάλους μάρτυρές της. ΓιΆ αυτό διαπερνάει μέσα απΆ τις σελίδες του τα πάθια, τις λαχτάρες, τις περιπέτειες των παππούδων, των πατέρων, των απογόνων (μέσα στους οποίους συγκαταλεγόμαστε κι εμείς και ο ίδιος ο συγγραφέας ως πρωταγωνιστής).

 Ο Βάιος Φασούλας, γνήσιο τέκνο της πολυτάραχης και πολύπαθης ζωής. Έζησε και πόνεσε, ζυμώθηκε με τον ιδρώτα και το αίμα των αδελφών ανθρώπων (όλων των φυλών της γης), γνώρισε την εκμετάλλευση, την καταπίεση και την κοινωνική αδικία (τον κοινωνικό ρατσισμό) στο μεγάλο παζάρι της «ελεύθερης» Γερμανίας. Κι όλα αυτά περνούν απΆ τα μάτια αυτών που διάβασαν ή θα διαβάσουν τα δυο έργα του Βάιου Φασούλα «ΣτΆ αχνάρια της ζωής»                 

Το μυθιστόρημά του αυτό είναι το έργο της ζωής του. Είναι μια μικρή εποποιία των «μικρών» πρωταγωνιστών, των δικών μας ανθρώπων που πέρασαν άλλοι μεν, οι «ηττημένοι» στο κατάστιχο ή το περιθώριο, την ταπείνωση ή περιφρόνηση. (σαν παρείσακτοι στην ίδια την πατρίδα τους, σαν μιάσματᥫνικητές», στο προσκήνιο με τα «προνόμιά» τους, ως «εθνικόφρονες» και ..περιούσιοι.

Αντώνης Πρεκατές- φιλόλογος
Τρίκαλα  Ιούνιος 1997

 

 

«ΣτΆ αχνάρια της ζωής»"

 

Το Βάιο Φασούλα γνώρισα πριν τέσσερα χρόνια. Η πρώτη μας γνωριμία ήταν συγκλονιστική για μένα καθώς διέκρινα ότι απέναντί μου είχα έναν άνθρωπο χείμαρρο συναισθημάτων, αφηγηματικής ικανότητος και μία ψυχή που ξεχείλιζε παράπονο για την πίκρα της ζωής που ο ίδιος γεύτηκε τόσο έντονα. Αυτό το παράπονο της πίκρας της ζωής και το Γιατί, ο Βάιος Φασούλας το κάνει γνωστό σΆ εμάς τους ανθρώπους με το μυθιστόρημά του, «ΣτΆ αχνάρια της ζωής». Με φυσικό τρόπο αφήγησης και λυρισμό ξεδιπλώνει τις πτυχές των βιωμάτων του, μέσα απΆ τα πρόσωπα, τους ήρωες του μυθιστορήματος αυτού, βιωμάτων της παιδικής και εφηβικής του ηλικίας που αναγκαστικά προέκυψαν από την πίεση της εμπολέμου κατάστασης της χώρας μας κατά την περίοδο 1940-1950.

Περίοδος ανώμαλη και καταστροφική για πάρα πολλούς και πάρα πολλά και που τσουρούφλισε και το συγγραφέα αθεράπευτα. Τα ίδια και χειρότερα επιβίωσε αμέτρητο πλήθος ανθρώπων της πατρίδας μας κατά τη θλιβερή αυτή περίοδο και μετέπειτα, γιΆ αυτό το μυθιστόρημα του Βάιου Φασούλα είναι μια αυθεντική μαρτυρία, μια καταγραφή του πόνου του λαού μας για τα άπονα εκείνα χρόνια. Έτσι αφού έχουμε μια καταγραφή αφηγηματικών περιστατικών, το βιβλίο του Βάιου είναι πλέον μια ζωντανή ιστορία, εντασσόμενη στο εθνικό δράμα της Ελλάδας της περιόδου 1940-1950 και τα επακόλουθά της.

Τις λεπτομέρειες και το ιστορικό των σκληρών βιωμάτων του συγγραφέα και τη γενναία αντιμετώπιση των παντοειδών συγκλονισμών θα τις παρακολουθήσει με ενδιαφέρον ο αναγνώστης στις σελίδες αυτού του βιβλίου ώστε εγώ δε χρειάζεται να καταπιαστώ απΆ αυτές και να προκαταλάβω τον αναγνώστη. Όμως έχω να πω και αυτά τα λόγια. Ο Βάιος ορθώς έπραξε και έγραψε αυτό το βιβλίο το οποίο είναι ένα πολύτιμο ιστορικό βιβλίο εθνικής σημασίας και μακάρι και άλλοι που έχουν παρόμοια περιστατικά για την περίοδο αυτή να τα καταγράψουν αυθεντικά και απΆ ευθείας, γιατί αυτά θα συνθέσουν τη γραφτή ιστορία του τόπου μας για τα δύσκολα εκείνα χρόνια και η συγγραφική τους αυτή τους δουλειά, θα είναι μια εθνική προσφορά. Έχει σημασία να γράφετε η ιστορία από ανθρώπους αυθεντικούς, αυτόπτες μάρτυρες του λαού διότι έτσι είναι αναλλοίωτη και ντυμένη με το αληθινό συναίσθημα.

Τη γοητεία και την τέχνη του βιβλίου του ολοκληρώνει ο συγγραφέας με το δεύτερο μέρος του: «ΣτΆ αχνάρια της ζωής» δεύτερος τόμος. Συγχαίρω το Βάιο Φασούλα για τη λογοτεχνική του αυτή παρουσία και εύχομαι τα γραφτά του αυτά να φρονηματίσουν όλους εμάς που θα τα διαβάσουμε.

Τρίκαλα 26.05.1996
Ανδρέας Παπαδημητρίου

 

«ΣτΆ αχνάρια της ζωής»

(Μυθιστόρημα) 1981

 

Τα τελευταία χρόνια έχουν πολλαπλασιαστεί οι εκδόσεις που επεξεργάζονται λογοτεχνικά την περίοδο 1941-1950, κάτι που δεν ήταν αυτονόητο μέχρι το 1974. Κι αυτό γιατί τόσο τα χρόνια της Αντίστασης (1941-44), όσο και τα χρόνια του εμφυλίου εξακολουθούσαν να είναι ταμπού ή να ερμηνεύονται και να παρουσιάζονται μονόπλευρα.

Τα χρόνια αυτά είχαν αφήσει βαθιά τραύματα στην ψυχή του ελληνικού λαού που μόλις τελευταία αρχίζουν να επουλώνονται. Η εποχή σημάδεψε μια γενιά με τις έντονες ιδεολογικές, πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές αντιπαραθέσεις.

Ο Βάγιος Φασούλας είναι ένας αυτοδίδακτος συγγραφέας που δίνει τη δική του μαρτυρία για την εποχή σΆ ένα πυκνοτυπωμένο μυθιστόρημα 400 σελίδων με τίτλο: «ΣτΆ αχνάρια της ζωής». Οι ήρωες του μυθιστορήματος ζουν και δρουν στα κράσπεδα του δυτικού θεσσαλικού κάμπου και είναι θα έλεγα τα θύματα ενός ανελέητου κοινού πεπρωμένου. Έχουν τη μιζέρια όλων των φτωχών γεωργών και κτηνοτρόφων στα τέλη της δεκαετίας του 30, όπου έλλειπε κάθε μορφή οικονομικής συμπαράστασης και κοινωνικής παροχής. Πολλοί αναγκάζονται να καταφύγουν ή στα μικρά αστικά κέντρα, ή στα κοντινά πεδινά κεφαλοχώρια για να επιζήσουν. Το έπος 1940-41 αποτελεί μια παρένθεση και ανάταση, που δίνει στους ανθρώπους αυτοπεποίθηση και ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον.

Ακολουθεί η δυστυχία της κατοχής (1941-44) με την πείνα και την τρομοκρατία κατακτητών και δοσιλόγων, όπου θα ενταθεί ο αγώνας και η αγωνία για την επιβίωση και τη λευτεριά. Η Αντίσταση δεν είναι μόνο μια κορυφαία έκφραση του αδούλωτου πνεύματος, αλλά παράδοξα, και πεδίο συγκρούσεων και έντονων αντιπαραθέσεων. Είναι οι απλοί άνθρωποι αυτοί που έδωσαν αυθόρμητα το παρόν στο νέο προσκλητήριο και πύκνωσαν τις τάξεις της Εθνικής Αντίστασης για να εισπράξουν το πικρό τίμημα της εξαθλίωσης και του κοινωνικού στιγματισμού. Ο εμφύλιος πόλεμος (1946-49) που ολοκληρώνει το δράμα του διχασμού και γιγαντώνει το χάσμα, θα οδηγήσει χωρίς προσχήματα από τη διαβολή και τη συκοφαντία στο καθάρισμα των λογαριασμών με ψυχρές εκτελέσεις και δολοφονίες.

Και είναι οι γυναίκες και κυρίως τα παιδιά τα αθώα θύματα αυτής της παράλογης σύγκρουσης. Οικογένειες απορφανώνονται, διαλύονται και τα παιδιά πεντάρφανα και απροστάτευτα ρίχνονται στους δρόμους. Στα χρόνια που ακολουθούν, τα πρόσωπα του δράματος, τα θύματα, απόκληρα και στιγματισμένα, αγωνίζονται και αγωνιούν να βρουν τη χαμένη τους ταυτότητα και να ενταχθούν στην κοινωνία.

Ο συγγραφέας του μυθιστορήματος είναι ένα από τα θύματα της τραγικής αυτής εποχής που νιώθει την αδυσώπητη ανάγκη να εκφραστεί. Θέλει να εξωτερικεύσει τον ασίγαστο πόνο της ψυχής, που ούτε η χρονική απόσταση ούτε η απομάκρυνση από τον τόπο του δράματος τον αμβλύνουν. Είναι μια κραυγή πόνου και διαμαρτυρίας για να φτάσει στην εξιλέωση.

Οι ήρωες του μυθιστορήματος, που είναι οι απλοί άνθρωποι του λαού, δίνονται με πλαστικότητα και ρεαλισμό. Το ίδιο και οι διάλογοι που αντικαθρεπτίζουν τη λαϊκή διαλεκτική γλώσσα της εποχής και της περιοχής. Ιδιαίτερα ευαίσθητος είναι ο συγγραφέας στην αναπαράσταση της φύσης που είναι το πλαίσιο των δρώμενων και που συγχρονίζεται με τις ψυχικές διακυμάνσεις των ανθρώπων. Η γλώσσα του έχει σε πολλά σημεία την ανεπαίσθητη αρμονία των κουδουνιών ενός κοπαδιού.

Ο Βάγιος Φασούλας δίνει στη ρεαλιστική του ηθογραφία το μεγαλείο και το δράμα μιας εποχής που σημάδεψε για δεκαετίες την ιστορία της χώρας μας. Και έχει ιδιαίτερη αξία, όταν προέρχεται από τη γραφίδα ενός αυτοδίδακτου συγγραφέα και μάλιστα της διασποράς.

Νυρεμβέργη, Ιούλιος 1995
Κώστας Φώτου, φιλόλογος

 

 

 

 

«ΣτΆ αχνάρια της ζωής»

Μυθιστόρημα, Αθήνα 1981

 

Κυκλοφόρησε απΆ τις εκδόσεις «ΕΤΑΙΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ» σΆ έναν καλαίσθητο τόμο το μυθιστόρημα του Βάγιου Φασούλα, «ΣτΆ αχνάρια της ζωής».

Πρόκειται για έναν πίνακα της μετακατοχικής, κυρίως, τραγωδίας της Ελλάδας, ο οποίος αναδείχνεται μέσα απΆ τις δραματικές περιπέτειες μιας φτωχής οικογένειας στη Θεσσαλική ύπαιθρο. Έτσι, μέσα από το μερικό και το συγκεκριμένο (όπως είναι το ατομικό και το οικογενειακό δράμα) αποκτούμε μια αμεσότερη γεύση απΆ τη βαθύτερη, την ανθρώπινη ουσία του εθνικού δράματος. Αυτού, άλλωστε, συγκρίνεται και η γοητεία της τέχνης.

Η ηρωίδα του δράματος η Πελαγία, με την ακατάβλητη θελιματικότητα, συγκρούεται με τις θύελλες των καιρών και στέκει αλύγιστη, ενσαρκώνοντας την ίδια την Ελλάδα στην κόλαση των παθών και των συμφορών του εμφυλίου πολέμου. Τα παιδιά της αντάρτες στα βουνά πολεμούν για τη λευτεριά, και αυτή πίσω, με τα αδύνατα μέλη, με το γέροντά της, τις κόρες της και τα εγγονάκια της, μέσα στην αγριότητα των εμφυλίων παθών, δίνει τη φοβερή μάχη της επιβίωσης. Μία μάχη που παίρνει δραματική διάσταση όταν μετά την αναγκαστική «εξαφάνιση» του γαμπρού της και τον τραγικό θάνατο της κόρης της, υποχρεώνεται να δώσει σε άτεκνα ζευγάρια τα δυο εγγονάκια της (το ένα βρέφος μερικών ημερών και το άλλο νήπιο) για να μην πεθάνουν στα χέρια της από την πείνα. Και κρατάει αυτή το τρίτο εγγονάκι, που μπορούσε να ροκανίσει ένα ξεροκόμματο ψωμί, για να αναζητήσει τα αδέρφια του, όταν μεγαλώσει και ανδρωθεί.

Τόσο οι περιπέτειες της οικογένειας της Πελαγίας όσο και των δυο εγγονών που μεγαλώνουν σε φτωχές αλλά τίμιες οικογένειες, συνθέτουν όλες μαζί το κοινωνικό και πολιτικό κλίμα της Ελλάδας του εμφυλίου και της δεκαετίας που ακολούθησε.

Ο συγγραφέας του βιβλίου, ένας απΆ τους δυο εγγονούς της Πελαγίας, που μεγάλωσε στα ξένα χέρια, συγκλονισμένος ως τα τρίσβαθα της ψυχής του και φορτωμένος ο ίδιος απΆ τις πικρές εμπειρίες της ζωής, όταν άντρας πια έμαθε όλη την αλήθεια, την έκανε βιβλίο. Καθοδηγημένος από το ένστικτο περισσότερο παρά από γνώση (τέλειωσε μόνο το δημοτικό σχολείο) και υπακούοντας σε μια ακατανίκητη εσωτερική παρόρμηση, κατάφερε να γράψει ένα βιβλίο αληθινό με ολοκληρωμένους χαραχτήρες και γνήσιες καταστάσεις, ένα βιβλίο που αντικατοπτρίζει με ακρίβεια μια ολόκληρη εποχή.

     Απόστολος Παπανδρέου - Φιλόλογος

     Δεκέμβρης 1980 ΑΘΗΝΑ