last update
04.06.2004

Home
Arthrografia 2004
EELSPH-
Biblia
Vaios
Diethni Themata
Restaurant Apollon
Fotos
Cadolzburg
Logotexnia
Kultur
Diaspora
ELLHNES
Links
Arthra filon

Website desinged by

Hristos Fasoulas

www.chris-home.de

e-mail

040604-Olympiada bilbio mpelmpa

Από την Ένωση Ελλήνων Λογοτεχνών Συγγραφέων Πέντε Ηπείρων

Έδρα Γερμανία - Μάιος 30 2004    

(Αγαπητά απανταχού μέλη και φίλοι της ΕΕΛΣΠΗ, στα πλαίσια των πολιτιστικών δραστηριοτήτων τής Ένωσής μας, έχουμε τη χαρά και την τιμή να σας ενημερώσουμε μεταφέροντας, προς μελέτη, φιλοξενία και διάδοση, ένα εκτενές και επίπονο κριτικό σημείωμα για το τρίτο καινούριο βιβλίο της:«Ανθολογία: ολυμπιακό αφιέρωμα 2004». Για την επίπονη εργασία της κ. Ελευθερίας Μπέλμπας πάνω στα κείμενα των συγγραφέων της ΕΕΛΣΠΗ, από αυτή τη θέση ευχαριστούμε θερμά τη φιλόλογο, συγγραφέα και κριτικό κ. Ε. Μπέλμπα).

 

 Με έναυσμα το ενιαίο σκεπτικό των γραφόντων, μελών της ένωσης, δηλαδή την πραγμάτωση των ολυμπιακών αγώνων στη χώρα μας, παρέχει τη δυνατότητα στον αναγνώστη να εντρυφήσει στους προβληματισμούς, την αισθητική πρόταση και τις ιδεολογικές εντυπώσεις που κατατίθενται στα κείμενα. Αυτά αντιπροσωπεύουν διάφορα είδη, όπως το δοκίμιο, την ποίηση, το άρθρο, το αφήγημα, το τραγούδι, τη μελέτη κλπ.

 Πρόκειται για ένα αξιόλογο έργο, μια προσεγμένη έκδοση που περιλαμβάνει τις πνευματικές εκδοχές των κληροδοτημάτων της ολυμπιάδας, δίνοντας έμφαση στην παράδοση, το ηθικό υπόβαθρο, την ιστορική συγκυρία, το σύγχρονο κατεστημένο διεθνώς και κυρίως την οπτική του κάθε συγγραφέα σχετικά με τους οραματισμούς του ολυμπισμού. Συνυφαίνονται λογής απόψεις νεοελλήνων λογοτεχνών σχετικά με το ολυμπιακό ιδεώδες, την αρχαία μας κληρονομιά και το σύγχρονο πλαίσιο πραγμάτωσης αυτής της παγκόσμιας αθλητικής συνάντησης ως στοιχεία ενός ευρύτερου πνευματικού  προβληματισμού.

 Παρατηρείται η αισθητική αξία των κειμένων, η δεινότητα των συγγραφέων να προσεγγίζουν θέματα που άπτονται θεωρητικά ή και απτά στην πραγματικότητα των ολυμπιακών αγώνων που διεξάγονται φέτος στη γενεσιουργό κοιτίδα τους. Πρόκειται για γραφόμενα πραγματικά ποικίλα πάνω στο ίδιο θέμα, που αποδίδουν την προσωπική οπτική του κάθε γράφοντα, επίσης αποδεικνύουν την ποιότητα της έκδοσης αυτής.

 Το άρτιο εξώφυλλο της τρίτης «Ανθολογίας» επιμελήθηκε ο ¶γγελος Γόντικας. Σε πράσινο φόντο απεικονίζεται η μορφή ενός αναβάτη πάνω σε άρμα, αυτό πλαισιώνεται από το χάρτη της χώρας, ενώ η υπόνοια της ιστορικότητας αποδίδεται με την παράθεση τριών αρχαίων στηλών παράλληλα. Στο εξώφυλλο σημειώνεται το αρχαίο ελληνικό ρητό, που αντιπροσωπεύει την έννοια της σωματικής ρώμης σε συνδυασμό με την πνευματική ευρωστία, στοιχεία που υποκινούν την περάτωση του αγωνιστικού μόχθου με στόχο τη νίκη και στο οπισθόφυλλο διαβάζουμε τον εγκωμιαστικό ύμνο του Κ. Παλαμά, γραμμένο για τους ολυμπιακούς αγώνες του 1896. 

 

 Αρχικά λοιπόν στην έκδοση αυτή παρατίθεται το κείμενο της φιλολόγου Ευτυχίας Ζορμπά Πλακιά, «Αντί προλόγου». Εισαγωγικά λοιπόν η συγγραφέας με ευρηματικότητα σμιλεύει έναν νοητό διάλογο μεταξύ των βασικών συμβόλων της ολυμπιάδας μας, του Φοίβου και της Αθηνάς, αποδεικνύοντας ότι τα μηνύματα της ειρήνευσης μέσω της ιδέας του ολυμπισμού συνυφαίνονται με τις ρίζες του διεθνούς αθλητικού αυτού γεγονότος. Επιπλέον δίνει έμφαση στο σύγχρονο πλαίσιο παγκοσμίως, εστιάζοντας στο ρεαλισμό της διεξαγωγής πολέμων, του υποσιτισμού, της ένδειας, της εγκληματικότητας, εκφράζοντας την πανανθρώπινη ευχή για την επίτευξη μιας διακρατικής ειρήνης. Ενδείκνυται ο διάχυτος λυρισμός μέσα από την ποιητική λειτουργία της γλώσσας, επίσης ο συμβολισμός και η έμφαση σε ανθρωπιστικές διαχρονικές αξίες.  

 

 Στη συνέχεια παρατίθενται τα δυο άρθρα του Χρήστου Αγγελή. Στο πρώτο, που τιτλοφορείται «Η ολυμπιακή σκακιέρα: η άλλη όψη», σκιαγραφείται το σύγχρονο σκηνικό, που προϋποθέτει να ερμηνεύσουμε τις ιδέες του ολυμπισμού στην εποχή μας, ενώ ο γράφων εστιάζεται στις προσπάθειες που γίνονται στη χώρα μας όλα αυτά τα χρόνια, προκειμένου να πετύχουμε μια πολύ καλή υποδομή για τη διεξαγωγή των ολυμπιακών αγώνων. Επιπρόσθετα επισημαίνεται όλο το παρασκήνιο για την διεκπεραίωση των ανάλογων πολεοδομικών έργων που πρέπει να εγκατασταθούν, η ψυχολογία των νεοελλήνων που αγωνιούν για την περάτωση της διαδικασίας προετοιμασίας, η θέση των αποδήμων που είναι επικουρική στις προσπάθειες αυτές. Μάλιστα παρέχονται πληροφορίες για τις ενέργειες των πολιτικών, του ΣΑΕ ως οργάνου επίσημης εκπροσώπησης των αποδήμων Ελλήνων, των ΟΜΜΕ που λειτουργούν πληροφορικά για την κάλυψη της αθλητικής αυτής διοργάνωσης και της κινδυνολογίας εκ μέρους των ξένων που άδικα επισκιάζει την παγκόσμια αυτή γιορτή. Κατόπιν, στο κείμενο με τίτλο, «Ο απόδημος ελληνισμός στη μάχη για την ενημέρωση για μια επιτυχή ολυμπιάδα», σηματοδοτείται πως είναι απαρέγκλιτα αναγκαία η ευγενική συμβολή των Ελλήνων του εξωτερικού στην προβολή της παγκόσμιας αυτής αθλητικής γιορτής, με διάθεση συναίνεσης, συμπαράστασης, ομοψυχίας, διότι η ολυμπιάδα φέτος καθρεφτίζει απανταχού τον ελληνισμό, την παράδοσή του που διατηρείται ολοζώντανη και δύναται να αποτελέσει την ασφαλιστική δικλείδα, για νΆ ανασυντεθούν ιδεώδη διαχρονικά με επίκεντρο τον ουμανισμό. Ενδεικτική είναι η ποιότητα της γραφής, η αμεσότητα των κατατιθέμενων ιδεών, η σηματοδότηση με ρεαλισμό του κλίματος της εποχής και των προβλημάτων που αντιμετωπίστηκαν για τη διεκπεραίωση αυτής της διοργάνωσης.

 

 Παρακάτω διαβάζουμε το κείμενο του Αγγέλου Γόντικα, «Ελλάδα» Ολυμπιάδα- 2004- νους υγιής εν σώματι υγιεί», παρατηρώντας την ποιότητα του λόγου και των απόψεων που διοχετεύονται. Έτσι επιτυγχάνεται καταρχήν η αναδρομή στο ιδεολογικό καθεστώς της ελληνικής αρχαιότητας, με έμφαση στο ρητό του τίτλου, που αναδεικνύει την αναγκαιότητα της εξισορρόπησης της σωματικής ευρωστίας και της πνευματικής καλλιέργειας. Αξιοπρόσεχτο ήταν επίσης ότι οι Έλληνες αθλητές ήταν ανιδιοτελείς, πετύχαιναν έναν ευγενή αγώνα, χωρίς αυταρέσκεια, αποσκοπούσαν στη συναδέλφωση όλων των πόλεων, απορρίπτοντας κάθε ενδεχόμενη διχόνοια και διαμάχη. Μάλιστα πιστοποιείται ότι στο σύγχρονο πλαίσιο έχει εγκαταλειφθεί πλέον αυτό το ιδεολογικό σκεπτικό των προγόνων μας, συνεπώς  ο ολυμπισμός πρέπει να αποκατασταθεί στο μοτίβο της προάσπισης της ειρήνευσης, της διακρατικής επικοινωνίας, της ομοψυχίας μεταξύ των λαών, εφόσον αντίθετα ομολογουμένως υιοθετείται μια τάσης κερδοσκοπίας, εμπορευματοποίησης των ιδεωδών του κλασικού αθλητισμού.

 Επιπλέον το ποίημα του Α. Γόντικα, «Γαλάζια πατρίδα μου- Ελλάδα-», αποπνέει λυρισμό, παραστατικότητα στις εικόνες. Χρησιμοποιούνται λεκτικές επαναλήψεις, ομοιοκαταληξία, ο ίαμβος με έναν υμνητικό τόνο αναφορικά με τη διάδοση των ολυμπιακών αξιών στο σύγχρονο κόσμο. Η ελληνικότητα γίνεται εμφανής με τις επικλήσεις στην «πατρίδα» και τις επισημάνσεις σχετικά με τα χαρακτηριστικά στοιχεία του πολιτισμού της, της ψυχοσύνθεσης του λαού, των ιδεωδών, της παράδοσής της και της θέσης της ανάμεσα στους συμμάχους της.

 Τέλος στο ποίημα του ίδιου, «Η ολυμπιακή φλόγα του μετανάστη», εντυπωσιάζει τόσο η δομή όσο και το εγκωμιαστικό ύφος. Πρωτοστατεί η Ελλάδα ως γεωγραφικός χώρος και ως πνευματικό σύμβολο μέσα από έναν λόγο λιτό, απέριττο, έκδηλα επαινετικό του κάλλους και του πολιτιστικού μεγαλείου της χώρας μας. Κυρίαρχο στοιχείο είναι η ελληνική παρακαταθήκη, συγχρόνως όμως και η ιδιαίτερη σύσταση του πολιτισμού ζωντανού στις περιοχές της διασποράς, πράγμα που σηματοδοτεί την αναβίωση του ως κουλτούρα και τη μεταλαμπάδευσή του σε κάθε γωνιά της γης.

 

 To ποίημα του Κώστα Δουρίδα, «Η ολυμπιακή φλόγα του μετανάστη», εντυπωσιάζει τόσο για τη δομή όσο και το εγκωμιαστικό ύφος. Πρωτοστατεί η Ελλάδα ως γεωγραφικός χώρος  και ως πνευματικό σύμβολο μέσα από έναν λόγο λιτό, απέριττο, έκδηλα επαινετικό του κάλλους και του πολιτιστικού μεγαλείου της χώρας μας. Κυρίαρχο στοιχείο είναι η ελληνική παρακαταθήκη, τα επιτεύγματα του πνευματικού τομέα, οι ηθικές διδαχές ως διαχρονικό σύμβολο της συναδέλφωσης. Συγχρόνως όμως εδράζει και η ελληνικότητα ζωντανή στις περιοχές της διασποράς, πράγμα που σηματοδοτεί την αναβίωσής της ως κουλτούρα και τη μεταλαμπάδευσή της ως ιδανικό σε κάθε γωνιά της γης.

 

 Εξάλλου στο κείμενο του Δημήτρη Ζαχαρόπουλου, «Ενόψει της ολυμπιάδας. Το κάλεσμα παγκόσμιο!», επισημάνεται η αναδρομή στο μυθολογικό ελληνικό παρελθόν, η αναγκαιότητα της ομοψυχίας των νεοελλήνων και της κατάπαυσης των πυρών σε κάθε εμπόλεμη περιοχή του πλανήτη στο όνομα της αναβίωσης του ολυμπιακού ιδεώδους. Επίσης παρατηρείται στο ποίημα του, «Ολυμπιάδα, 2004», η ειδυλλιακή σμίλευση του περιγράμματος των αγώνων, κυριαρχούν εικόνες που επισύρουν το ενδιαφέρον στις αξίες που κληροδότησε ο ολυμπισμός. Παρακάτω το «Ολυμπιακό πνεύμα» είναι εξάλλου ένα πεζό κείμενο του Δ. Ζαχαρόπουλου, που εστιάζει, ως συνακόλουθο του προηγούμενου ποιήματός του, στις αρετές των αγωνιστών, τις διδαχές του κλασικού αθλητισμού, συνάμα και την πραγματικότητα της πολιτισμικής οικουμενικότητας στην εποχή μας. Τέλος στο ποίημα του ίδιου, «Παρά Ολυμπιάδα. Κραυγή!», κατατίθεται το σκεπτικό της σημασίας της αγωνιστικότητας που πηγάζει από τα άτομα με ειδικές ανάγκες, οπότε τα ιδεώδη του κλασικού αθλητισμού πραγματώνονται περισσότερο, ενώ η αξία της προσπάθειας πρωτοστατεί μαζί με την πίστη στο ανθρώπινο πείσμα, τη δύναμη, την ελπίδα, την προσφορά, την αυταπάρνηση, τον ανθρωπισμό.    

 

 Επιπρόσθετα ανευρίσκουμε το εκτενές, σημαντικό κείμενο του Ζήση Χρυσόστομου, δηλ. η ανατύπωση από την ετήσια έκδοση του Τρικαλινού ημερολογίου 1994-1995. Πρόκειται για γραφόμενα που διαιρούνται σε επιμέρους αριθμημένες ενότητες με αυτόνομο περιεχόμενο. Παρατηρείται ότι ο συγγραφέας κάνει μια αναδρομή στην εποχή πραγμάτωσης των πρώτων-μετά την ελληνική αρχαιότητα- ολυμπιακών αγώνων στη χώρα μας, τιμώντας τους πρωτεργάτες δίκαια και σημειώνοντας επιπλέον ότι η ιδέα της ιερής εκεχειρίας έχει τις ρίζες της στη γενέτειρα των αγώνων αυτών. Μάλιστα σηματοδοτείται και η σύνδεση του αθλητικού με το θρησκευτικό πνεύμα στην αρχαιότητα, ενώ παρατίθενται χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με περιπτώσεις διεξαγωγής των ολυμπιακών αγωνισμάτων, με λεπτομέρειες σημαντικές για το εθιμοτυπικό, τις συνήθειες, ακόμα και τη γεωλογική δομή, τις φυσικές ομορφιές της περιοχής της Ολυμπίας. Παράλληλα μπορεί νΆ ανατρέξει κανείς στο μυθολογικό υπόβαθρο που συνοδεύει το ολυμπιακό πνεύμα στην ελληνική αρχαιότητα, μέσα από βασικούς συμβολισμούς. Στη διάρκεια της αθλητικής αυτής συνάντησης των ελληνικών πόλεων κρατών η συμμετοχή ήταν τεράστια, ίσχυε η συνθήκη της κατάπαυσης των πυρών σε κάθε εμπόλεμη ζώνη μέχρι την περάτωση των αγώνων, κατατίθενται στοιχεία ενδεικτικά της παρουσίας των αθλητών, των κριτών. Κυρίως εντυπωσιάζεται κανείς με την ανιδιοτέλεια, το φιλειρηνικό πνεύμα, την ομόνοια, το σεβασμό προς τον άνθρωπο. ¶λλωστε και η λυρική ποίηση υπηρέτησε τους αγώνες, αφού οι δημιουργοί έγραψαν εγκωμιαστικούς στίχους για τους νικητές, επίσης επιδιώκονταν και η συμπαράσταση των θεών με την πραγμάτωση θρησκευτικών ιεροτελεστιών. Ο συγγραφέας βέβαια παρεμβάλλει στίχους νεοελλήνων ποιητών και αποσπάσματα πεζογράφων μας που πιστοποιούν τη συνέχιση αυτής της πνευματικής παράδοσης. Με ιστορική πιστότητα επιπρόσθετα αποδίδει την πραγματικότητα που ίσχυε μετά την αρχαιότητα και την τύχη της συνέχειας των ολυμπιακών αγώνων, ενώ δεν παραλείπει να μας ενημερώσει και για τα επιτεύγματα, τα ευρήματα της αρχαιολογικής σκαπάνης. Τέλος πρεσβεύει ότι επιβάλλεται η αναβίωση του πνεύματος της ειρήνευσης, σπουδαίο κληροδότημα της ελληνικής ολυμπιακής ιδέας από την αρχαιότητα, προκειμένου να κατασταλούν οι διενέξεις και οι εχθροπραξίες απανταχού της γης.

 

 Στο κείμενο μάλιστα της Αγγελικής Μαραγκουδάκη Βόλνερ, «Αναδρομή στους Ολυμπιακούς αγώνες-ολυμπιακό πνεύμα», παρατηρείται η έμφαση δικαίως στις αξίες που προέβαλε ο ολυμπισμός στην αρχαιότητα και συντείνουν στην εκδήλωση του ουμανισμού, παρατίθενται μνείες επίσης στο μυθολογικό υλικό, τα αρχαιολογικά μνημεία που συνοδεύουν τις ιστορικές μας μνήμες, την εξέλιξη της αθλητικής αυτής γιορτής ανά τους αιώνες  και τις προσπάθειες αναβίωσής της κατά τα μεταχριστιανικά χρόνια. Παρατίθεται βέβαια το ποίημα του Λορέντζου Μαβίλη, «Η Καλλιπάτειρα», ενδεικτικό για την ενσωμάτωση των γυναικών στο κοινό των αγώνων. Εξάλλου η παραπομπή  στο ποίημα του Κωστή Παλαμά, που αφιερώνεται στην ολυμπιάδα του 1896 μας συγκινεί, διότι από τότε καθιερώθηκε η πραγμάτωση της ολυμπιάδας σε παγκόσμια αθλητική διοργάνωση. Η «Ωδή στην Ολυμπιάδα 2004» παρακάτω είναι ένα καθαρά λυρικό ποίημα της ίδιας, με ρυθμικότητα, άρτιο συνδυασμό λέξεων σε ένα ύφος εγκωμιαστικό, που σηματοδοτεί την έννοια της ελληνικότητας. Κατά το πρότυπο των «ολυμπιόνικων», δηλ. των υμνητικών στίχων που γράφονταν προς τιμή των νικητών των αγώνων αυτών στην αρχαιότητα, εκτείνεται η αναφορά στην Ελλάδα, στους θεούς, ο έπαινος της αθηναϊκής γης, των ιστορικών μνημείων, των διδαχών του κλασικού αθλητισμού και προπάντων της ιδέας της «ιερής εκεχειρίας».

 

 Στο τιτλοφορούμενο ποίημα «Φως και σκότος» του Δημήτρη Μουρόπουλου παρατηρείται η χρήση ελλειπτικού λόγου, που διανθίζεται με ρυθμικότητα, εξαιτίας της χρήσης μέτρου και της αλληλοδιαδοχής κατάλληλων λέξεων. Η αλληγορία είναι εμφανής, τα σύμβολα συνδέουν το σύγχρονο διεθνές ιδεολογικό κατεστημένο με την παρακαταθήκη των ολυμπιακών ιδεωδών, μέσα από ένα ύφος διδακτικό και τη δυναμική των ηθικών μηνυμάτων. Στη συνέχεια, στο «Ολυμπιακό πνεύμα», του ίδιου, εγκωμιάζεται το ιδεολογικό επίτευγμα του ολυμπισμού, όπως κληροδοτείται από την ελληνική αρχαιότητα, εξαίρονται οι σημασίες του ανθρωπισμού, της αλληλεγγύης, της άμιλλας, της ευγενούς προσπάθειας και κυρίως της «εκεχειρίας». Η μορφή των δυο ποιημάτων είναι άρτια με θετικά στοιχεία την επιγραμματικότητα, τη έρρυθμη διαίρεση των στίχων, τις παύσεις, την μερική ομοιοκαταληξία, την ισχύ των ιδεών με επίκεντρο το ενδιαφέρον για την ανθρώπινη αξία.

 

 Ακολουθεί το κείμενο του Δημήτρη Μουστάκη, «Ολυμπιακοί αγώνες, ένα ιδεώδες που μεταλλάχτηκε σε business», όπου είναι φανερός ο εντοπισμός της έννοιας της αντιπαλότητας και τα κίνητρα των ανθρώπων που την εκδήλωναν στη διάρκεια του ιστορικού παρελθόντος. Εξάλλου γίνεται μια αναφορά και στη συμβολή των Ελλήνων για τη διάδοση της σημασίας της άθλησης, της καλλιέργειας της άμιλλας, της συναδέλφωσης, της ανιδιοτέλειας, της ακατάπαυτης προσπάθειας που έχουν τις ρίζες τους στους ολυμπιακούς αγώνες της αρχαιότητας. Επιπλέον το 1896 για πρώτη φορά επετεύχθη η αναβίωση του ολυμπισμού στη χώρα μας, ίσαμε με την εποχή μας που η πανηγυρική αυτή παγκόσμια διοργάνωση πραγματώνεται σε λογής περιοχές της υφηλίου με στόχους καθαρά την οικονομική προαγωγή και την εξυπηρέτηση υλικών συναλλαγών και φέτος επανέρχεται στη γενέτειρά της. Επιπρόσθετα σημειώνεται ό,τι σχετίζεται με το τυπικό της προετοιμασίας διεξαγωγής των κλασικών αυτών αγωνισμάτων, τις οικονομικές παροχές, τη διαμόρφωση των κτιριακών εγκαταστάσεων, τα μέτρα προστασίας από κάθε ενδεχόμενη εγκληματική ενέργεια για τη διασφάλιση της ακεραιότητας του κόσμου. Τέλος προτείνεται να επανακαθορίσουμε τα ιδεώδη του ολυμπισμού, να μην απεμπολούμε τις ηθικές αξίες της παράδοσης που στήριξε τον κλασικό αθλητισμό, αλλά να διαδώσουμε αξίες, όπως η συνεργασία, η ανιδιοτέλεια, η συλλογικότητα, το ψυχικό σθένος, η αλληλεγγύη μεταξύ των  λαών.

 Στη συνέχεια το ποίημα του Δ. Μουστάκη, «Προς τη μαγική πόλη», απαρτίζεται από τετράστιχες στροφές, ομοιοκατάληκτες, με κεντρικό θέμα το ολυμπιακό ιδεώδες. Η χρήση πρώτου πληθυντικού προσώπου σε πολλά σημεία μας δίνει τη δυνατότητα να κατανοήσουμε την πρόταση της ομοψυχίας των νεοελλήνων σχετικά με την αντιμετώπιση αυτής της λαμπρής αθλητικής διοργάνωσης στον τόπο μας. Διακρίνεται η διδαχή για τη συμπόρευση της γηγενούς παράδοσης με το σύγχρονο πλαίσιο επίτευξης της οικουμενικής αυτής εκδήλωσης.

 

 Διαβάζοντας μπορούμε να σταθούμε στο ποίημα της Λίλης Μπίτα, «Διπλή νίκη», που αλληγορικά αναδεικνύει βασικά ιδανικά του ολυμπισμού, όπως την ισχύ της ατομικής προσπάθειας, την άμιλλα, την αφιλοκέρδεια, την αναβίωση της αρχαίας παράδοσης στη σύγχρονη συγκυρία. Σε ελεύθερο στίχο, με άρτιο συνδυασμό των λέξεων, συμμετρία στη διαίρεση των στίχων και καλή χρήση εκφραστικών μέσων σμιλεύεται ένα ποιητικό κείμενο με στοιχεία νεοτερικά, όπως η εκτενής μεταφορά, οι  εύστοχοι συμβολισμοί. Η χρήση των μελλοντικών χρόνων προσδίδει τη διάσταση της ελπιδοφόρας προσμονής της επίτευξης της προσαρμογής των ιδεών του ολυμπισμού στις συνειδήσεις όλων μας, ώστε να τεκμηριωθεί η διάσωση και η δημιουργική συνέχεια των κληροδοτημάτων της εθνικής μας παρακαταθήκης στη σημερινή κουλτούρα. Ενδείκνυται η αισθητική απόλαυση που αφήνει το ποίημα στον αναγνώστη, ενώ τον υποβοηθά να καλλιεργήσει τις εθνικές μνήμες.

 

 Ακολουθεί το αφήγημα του Νίκου Παλαμήδη, με τίτλο «Οι ολυμπιονίκες», στο οποίο πιστοποιείται μια ευρηματική προσέγγιση βέβαια του ζητήματος της ενασχόλησης με τον κλασικό αθλητισμό. Πρόκειται για την περιδιάβαση σε ένα παρελθόν αμαυρωμένο από τα κακώς κείμενα του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, με τοπικό εντοπισμό σε κάποιο χωρίο της Αρκαδίας, Κάψια, όπου μια παρέα παιδιών πάσχιζε να πραγματώσει τα όνειρά της. Συγκεκριμένα ο προπονητής των νεαρών αυτών, ο κυρ Αλέκος, φιλοδοξούσε να τους κάνει ολυμπιονίκες, ίδρυσε έτσι τον αθλητικό όμιλο της περιοχής για την αναγκαία προετοιμασία τους. Παρατηρούμε αυτούς τους νέους να μεγιστοποιούν την προσπάθεια, να ενισχύουν το πείσμα και να κατορθώνουν με τον καιρό τη βελτίωση των επιδόσεών τους. Ωστόσο η κατάσταση χειροτέρεψε, με τις πράξεις βίας και καταπίεσης από την πλευρά των ξένων κατακτητών, με συνέπεια την ενσωμάτωση της νεολαίας σε ομάδες της εθνικής αντίστασης. Αργότερα ο εμφύλιος είχε ως επακόλουθο τους απανωτούς θανάτους κάποιων νέων, ενώ άλλοι στράφηκαν στη λύση της αποδημίας στο εξωτερικό. Έτσι η ολυμπιακή νίκη παρέμεινε ένα εγχείρημα ατελέσφορο.

 Επιπρόσθετα τέσσερα τραγούδια του Ν. Παλαμήδη εντοπίζονται με ενιαίο θέμα το σύστημα αξιών των ολυμπιακών αγώνων. Στο πρώτο, «Αθήνα ολυμπιάδα μας», αποδίδεται το μεγαλείο της πόλης που φιλοξενεί το αθλητική αυτή συγκέντρωση, της Αθήνας, με τα μνημεία και το παραδοσιακό ιδεόγραμμα. Στο «Ολυμπιάδα 2004» επισημαίνεται η αξία της παγκόσμιας ειρήνευσης, της ομόνοιας και της συναδέλφωσης ως κληροδοτήματα του κλασικού αθλητισμού. «Γιορτή μεγάλη στην Αθήνα» τιτλοφορείται το τραγούδι που αποτελεί στην ουσία έναν πανηγυρικό για τη σημασίας της διεθνούς αυτής συνάθροισης. Και τέλος το «Αθήνα μας» θυμίζει τους ολυμπιόνικους, που συνύφαιναν τον έπαινο της πόλης όπου αγωνίζονταν οι νικητές αθλητές. Τα τραγούδια είναι προσαρμοσμένα σε ρυθμούς αισιοδοξίας, ευδαιμονίας για την ολυμπιάδα μας.

 

 Στη συνέχεια στο κείμενο του Γαβριήλ Παναγιωσούλη, «Ολυμπιακή φωνή απΆ το υπερπέραν», καταδεικνύεται η αρμονία του σύμπαντος μέσα από παρατηρήσεις των αρχαίων Ελλήνων που τους εξώθησαν να δείξουν τη ευγνωμοσύνη τους προς τις φυσικές δυνάμεις διοργανώνοντας τους ολυμπιακούς αγώνες με βάση τον κύκλο των τεσσάρων ετών. Συνεπώς η εκδήλωση αυτή πέτυχε να διατηρηθεί ανά τους αιώνες ίσαμε τις μέρες μας, ανασύροντας το ιδεολογικό υπόβαθρο, το σύστημα των πεποιθήσεων, που μορφοποιήθηκαν στη διάρκεια της αρχαιότητας, με στόχο την προσαρμογή τους στο διεθνές σκηνικό. Επιπλέον επισημαίνεται ότι απαιτείται η οικουμενική αυτή αθλητική γιορτή να τελείται στη χώρα γέννησής της και η κουλτούρα του σύγχρονου κόσμου να βασίζεται στην ηθική του ολυμπισμού εξαιτίας των διαχρονικών αδιεξόδων των λαών που εντοπίζονται στη σκέψη μας και σήμερα, που παρατηρείται η κυριαρχία των υλιστικών επιδιώξεων, της χρησιμοθηρίας, της εμπορευματοποίησης του αθλητισμού μονολιθικά.

 

 Επιπλέον είναι πολύ αξιόλογο και το κείμενο του Κώστα Δ. Παπαστεργίου, «Στον Ασκληπιό η απαρχή της σωματικής αγωγής». Εισαγωγικά γίνεται μια παραπομπή στον Ασκληπιό, τον πρωτεργάτη της ιατρικής επιστήμης στην αρχαιότητα και συνάμα επισημαίνεται η εξισορρόπηση της πνευματικής με τη σωματική ευρωστία. Συγκεκριμένα, με παραπομπές σε πηγές, αναδεικνύεται το ιστορικό υπόβαθρο της δράσης, των ιδεών, της συμβολής στην καλλιέργεια της γυμναστικής της νεολαίας ως επιστήμης, την ανάδειξη παιδευτικών αξιών για τη μεγιστοποίηση της αξίας του εγχειρήματος της άσκησης από την πλευρά του Ασκληπιού. Έτσι ο συγγραφέας αποδίδει τη σπουδαιότητα της ψυχικής ευεξίας που συμπορευόταν με την επίτευξη της βιολογικής αρμονίας, σύμφωνα με τα ιδεογράμματα που μας κληροδότησε η ελληνική αρχαιότητα ως φιλοσοφία ζωής με τη συνδρομή του Ασκληπιού. Τέλος παραθέτει και τη βιβλιογραφία, απΆ την οποία άντλησε τις πληροφορίες αυτές.

 

 Εξάλλου το κείμενο του Βάιου Φασούλα, με τίτλο «Πιο πάνω κι απΆ τον Δία», μπορεί να χαρακτηριστεί ως στοχαστικό δοκίμιο που καταγίνεται με το θέμα της ολυμπιακής ιδέας, όπως παρουσιάζεται ως ζωντανή κληρονομιά και πραγματικότητα στις μέρες μας. Ο συγγραφέας υποστηρίζει τη δυναμική των θεμελιωδών ιδεωδών του ολυμπισμού, με την έννοια ότι πρόκειται για ιδεογράμματα προσαρτώμενα στα πλαίσια μιας ολοκληρωμένης παιδαγωγικής με πρώτιστο μέλημα τη συμπόρευση της σωματικής και πνευματικής μορφοποίησης του ατόμου, προκειμένου αυτό να τελειοποιείται. Η ελληνική αρχαιότητα έθεσε τις βάσεις για τη σμίλευση μιας θεωρητικής προσέγγισης της σημασίας του ανθρώπινου ήθους, με αφετηρία την πίστη στην αξία του αθλητισμού. Στις ολυμπιάδες λοιπόν ενδείκνυται η ολοκλήρωση της προσωπικότητας του αγωνιζόμενου, που συγκεντρώνει όλες τις αρετές που συνιστούν ηθικές αξίες διαχρονικές για όλους. Αντιδιαστέλλεται όμως εκείνη η εποχή με τη σύγχρονη, κατά την οποία λογής αδιέξοδα, οικονομικά, κοινωνικά, πνευματικά, αναχαιτίζουν την καλλιέργεια αυτών των ευγενικών ιδεών, ωστόσο συνιστάται ότι δεν μπορούμε να απεμπολήσουμε τις ελπίδες μας ως Έλληνες για την αναβίωση των αξιών αυτών του ολυμπισμού.

 «Καθοδόν μπροστά» τιτλοφορείται το ποίημα του Β. Φασούλα που αφιερώνεται στους ολυμπιακούς αγώνες του 2004. Αποτελεί έναν πανηγυρικό σχετικά με την υψηλή σημασία των οικουμενικών αυτών αγώνων που επανέρχονται στη γενέτειρά τους. Γραμμένο σε ελεύθερο στίχο, επιβάλλει μια ρυθμικότητα που οφείλεται στην επιλογή και το συνδυασμό των λέξεων, τη διαίρεση των στίχων, τα σχήματα λόγου, το θαυμαστικό τόνο. Ο ποιητής ανατρέχει στο ιστορικό μας παρελθόν, ανευρίσκει στο χωρόχρονο αλληγορικά το μοτίβο της εκπλήρωσης των ολυμπιακών ιδανικών, με προτρεπτικές υποτακτικές, τη χρήση του δεύτερου πληθυντικού προσώπου, επισύρει το ενδιαφέρον του αναγνώστη στις προσδοκίες των νεοελλήνων που βασίζονται στην πραγμάτωση του ιδεώδους του ολυμπισμού μέσα από τη δημιουργική συντήρηση της κλασικής μας κληρονομιάς. Ενδεικτικό είναι ότι αναδεικνύονται τα σύγχρονα κοινωνικοπολιτικά προβλήματα, που ενισχύουν την άποψη της ανάγκης της αναβίωσης των αξιών της παράδοσής μας, ενώ δεσπόζει ως πρώτιστο ιδανικό, αυτό της ιερής εκεχειρίας στα πλαίσια του ρεαλισμού της παγκοσμιοποίησης. Επιπρόσθετα η έννοια της ομοψυχίας, της σύμπνοιας κυριαρχεί με έμφαση στην αναζωογονητική συνέχεια της ελληνικότητας.

 Στο ποίημα του ίδιου, «Στο Ολυμπιακό πανηγύρι», παρατηρείται η προσεγμένη απόδοση της μορφής, με τη διαίρεση σε τετράστιχες στροφές, τη χρήση του ιαμβικού μέτρου και της ομοιοκαταληξίας. Κυριαρχούν οι μεταφορές, οι προσωποποιήσεις σε έναν λόγο επεξεργασμένο που βασίζεται στην επισκόπηση της μυθολογικής βάσης του ολυμπισμού. Έτσι σηματοδοτείται η εξισορρόπηση των θρησκευτικών ιδανικών με τη σημασία της τέλεσης των ολυμπιακών αγώνων στην αρχαιότητα, υμνείται η σπουδαιότητα της νίκης των αθλητών, με λογής τοπωνύμια αποσαφηνίζονται οι κυρίαρχοι συμβολισμοί. Οι στίχοι αναδεικνύουν ένα ύφος πανηγυρικό, γιορταστικό, πρωτοστατεί ο οπτιμισμός μέσα από το ανθρωπιστικό υπόβαθρο των ιδεών του ολυμπισμού κι είναι αξιοπρόσεχτη η παραπομπή στα στοιχεία της φύσης που μεταμορφώνονται σε πηγές ευδοκίμησης, χαρακτηριστικό στοιχείο της ελληνικότητας. Πηγαίος ο λυρισμός προέρχεται από τη δυνατότητα της εικονοπλασίας, της αλληλοδιαδοχής των παραστάσεων, τα εκφραστικά σχήματα, της αλληγορίας και του έμμετρου λόγου.

 

 Τέλος διαβάζουμε το κείμενο της ¶ννας Χρηστάκη Κόρνουελ, με τίτλο «Οι γυναίκες στους αρχαίους ολυμπιακούς αγώνες». Είναι ένα συνοπτικό δοκίμιο όπου κατατίθεται μια ευρηματική αναφορά στο ιδιαίτερο ζητούμενο της θέσης της γυναίκας στις ολυμπιάδες από τον 5ο π.Χ. αιώνα. Σημειώνεται λοιπόν η επίτευξη γυναικείων αγωνισμάτων που αφιερώνονταν στη θεά Ήρα, παρατίθενται λεπτομέρειες που σχετίζονται με το τυπικό της διεξαγωγής τους, όπως πιστοποιείται από τις ιστορικές πηγές. Έτσι γίνεται αντιληπτό από την πλευρά του αναγνώστη ότι στην αρχαιότητα οι αθλητικές εκδηλώσεις πραγματοποιούνταν στα πλαίσια της θρησκευτικής λατρείας. Επιπρόσθετα πρεσβεύεται η συνήθης εξωτερική περιβολή των γυναικών, η δυνατότητά τους να συμμετέχουν στους αγώνες ως θεατές, ώστε να αντιληφθούμε τη διαφοροποίηση με τα μετέπειτα χρόνια. Μάλιστα επισημαίνονται στοιχεία πληροφοριακά για την αναβίωση των ολυμπιακών αγώνων το 1896, την πραγμάτωση του πρώτου Μαραθώνα το 1984 και άλλων αθλητικών συναντήσεων, που τεκμηριώνουν την εξελικτική παρουσία των γυναικών ως αθλητριών και τις υψηλές επιδόσεις τους στην εποχή μετά την αρχαιότητα ίσαμε τις μέρες μας.

 

Έδεσσα 30/05/2005

Ελευθερία Μπέλμπα. Φιλόλογος, συγγραφέας, κριτικός.